Kesecilik

From Meslekler

KESECILIK :

Eski Mesleklerden KESECILIK : Hamamlarda vücudun kirini çikarmak için cilde sürülerek kullanilan, yünün sertlestirilmesiyle yada kildan yapilmis torbaciklarin adidir kese. Tosya kesesinin ünü yurdumuzun her yanina yayilmistir.

Tarihi :Osmanlilar döneminde Tosya zaman, zaman önem kazandi. Yavuz’un tahta çikisinda büyük rol oynadi. Sehzade Korkut'un öldürülmesiyle II. Beyazit'in yerine hükümdar olmak isteyen sehzadelerin kavgasi bitmis degildi. Yavuz'un agabeylerinden Sehzade Ahmet, her sinif halktan çok taraftari bulunan bir kimse idi. Çünkü babasi II. Beyazit'in bile tahta lâyik gördügü bu sehzadeye taraftarlarindan birçok mektuplarda Vezir-i Azam Mustafa Pasa'nin öldürülmesi tenkit edildikten baska, savas olursa askerlerin Yavuz'dan sogudugu, dolayisiyla kendi tarafina geçecegi söyleniyordu. Sehzade Ahmet'in bu mektuplara cevabinda ise ulufelerin artirilacagindan, terfilere kadar sayisiz vaadler yer aliyordu. Durumunun saglamlastigini zanneden Sehzade Ahmet, oglu Osman'i Amasya'da vekil birakarak 29 Ocak 1512’de Yavuz'la savasmak üzere yola çikti. Önce Karaman'a yürüyecegi duyuldu ise de sonradan, Tosya'da bulunan Biyikli Mehmet Aga'ya karsi yenildigi haberi geldi. Yaninda 1500 kisilik bir kuvvet vardi, bu kuvvetle Biyikli Mehmet Aga'nin Ahmet Çavus idaresindeki kuvvetlerini Hüseyinabad'da yenerek Osmancik'a gelmis, fakat kaleyi alamamis, Tosya'ya yürümüstür. Ancak yaninda yeteri kadar kuvvet olmadigi düsünerek Ankara'ya dogru çekilen Biyikli Mehmet aga, Padisahtan yardim istedi. Sehzade Ahmet, hizla Ankara'yi ele geçirdi. Seyitgazi-Eskisehir hattindan Inönü’ne geldi. Yavuz'da Biyikli Mehmet Aga ile Anadolu Beylerbeyi Mustafa Pasa'yi Sehzade Ahmet üzerine gönderdi. Oglu. Süleyman'i Istanbul’da bekletmesi için haber yolladi. Sonunda Sehzade Ahmet savasi kaybetti. Amasya'da bulunan oglu Osman, Iskilip çeribasisi Mehmet Aga tarafindan öldürüldü. Yavuz'da Bursa'dan Edirne'ye gitti. Tosya'da Yavuz'un dogu seferine giderken buradan geçtigi hakkindaki söylentinin kaynagi budur.

Yavuz'un kumandanini Tosyali’lar coskuyla karsilamis sofçu esnafi, Harsat Mahallesinden Tosya merkeze kadar olan yolu sof kumaslariyla dösemislerdir. Esnafin bu karsilayisindan memnun olan Yavuz Selim Han, bir ferman ile sofçu esnafinin kasabaya nakledilmesine izin vermis ve bazi haklar tanimistir. " Sizin sanatiniz kiyamete kadar bakidir. Okkayla alip, taneyle satin" gibi. Halen devam eden kusakçilik ve kesecilik sanatiyla ugrasan esnaf Tosya'da pazarin kuruldugu pazartesi günü ögle namazindan sonra dernege gidip dua ederler, alis veris bu duadan sonra baslar. Bu tarihi açiklamalardan anlasilacagi üzere kesecilik Tosya'da 1500’lü yillardan öncede devam eden bir sanattir. Kesin tarihi belli degildir, imalinden beri Türk hamamlarinda kullanilmaktadir. Bulunusu :" Sof dokuyan ustalardan biri, bir parça sofla terini silmek isteyince kir çikardigini görmüs. Bunun temizlik için kullanimi nasil olur diye arastirmislar. Ardindan boyali olusunun mahzurlarini düsünmüsler. Düz tiftikten dokumakla bu engeli asmislar. Fikrini diger ustalar açinca onlarda yeni bir tezgah icat etmisler, tiftikten kese dokumuslar, içine elin girecegi küçük torbalar halinde kesmisler. Kese böylece meydana çikmis."

Tosya'da 100 yil önce 400-500 civarinda olan tezgah adedi bugün 25 adettir. Bu iste ünlü ustalardan bazilari sunlardir: Maçalioglu Ali Usta, Kürt Mustafa Usta, Bazlamatçioglu Hasim Usta, Tütüncüoglu Mustafa Usta.

Kesenin Yapilisi : Çankiri'nin Dereli Köyü'nden okka ile çileler halinde tiftik alinir. Kiloya çevrilir. Alinan ip kelebege geçirilerek 2 kat olarak sarilir, ikiser çile halinde çöme yapilir ve kazanda iki saat pisirilir. Dokunduktan sonra kullanim esnasinda burusmamasi için gerili iplere asilarak kurutulur. Çileler, hazirlanan bulamacin içine batirilir. Çikrikla masuraya sarilir. Sonra dönme dolapta çözülerek tekere sarilarak tezgaha takilir ve dokumaya baslanir. Tekere sarilan 360 tel iplik üst mamerden alt mamere, agizlik mamerine sonra iki tel halinde küçüye geçirilir. Dörder telden taraga geçirilir. Alttan geçen iplikler, ayakçiga üstten geçen ipliklerle baglanir. Bu sekilde dokumaga mekikle geçilir. Dörder telden taraga geçilir. Alttan geçen iplikler, ayakçiga üstten geçen ipliklerle baglanir. Bu sekilde dokumaga mekikle geçilir. Dokunan kese selmine sarilir. Selminden çikarilan keseler, kese eninde bir mamere sarilarak kazanda 30 dakika kaynatilir. Soguyuncaya kadar kazanda bekletilir. Mamerden tekrar çikartilarak sönmüs kireç içerisine konup 3 gün bekletilir. Bu ameliye sertlesmesini saglar. Kireçten çikartildiktan sonra taslarin üzerinde tokmakla dogülerek temizleninceye kadar yikanir. Dikdörtgen seklinde tahtaya sarilarak, tahta çivilerle gerdirilir ve kuruyuncaya kadar beklenir. Kuruyan kese arsinlanarak kesilir. Bir arsindan iki kese çikar. Tosya Belediyesinden